Οι άνθρωποι της υπαίθρου από τα αρχαία χρόνια είχαν την αγωνία τί καιρό θα έχουν στον τόπο τους, για να μην έχουν προβλήματα στις ασχολίες τους και κυρίως με τις καλλιέργειές τους. Γι’ αυτόν τον λόγο παρατηρούσαν την ατμόσφαιρα, την εικόνα του ουρανού, της σελήνης, των ανέμων, ήμερα και νύχτα. Επίσης παρατηρούσαν τις συμπεριφορές των ζώων και των πουλιών, για να προβλέψουν τα καιρικά φαινόμενα. Ύστερα από επισταμένες παρατηρήσεις χρόνων έβγαζαν τα συμπεράσματά τους…
Κυρίαρχο ρόλο στην πρόγνωση του καιρού όμως είχαν τα μερομήνια. Δηλαδή, με μεγάλη προσοχή παρατηρούσαν τον καιρό που κάνει καθ’ όλη την διάρκεια του εικοσιτετράωρου και την κάθε ήμερα την αντιστοιχούσαν στον αντίστοιχο μήνα, ξεκινώντας την παρατήρηση τους από την πρώτη ημέρα Αυγούστου. Κάθε ήμερα αντιστοιχούσε ως πρόγνωση στον κάθε μήνα, η δεύτερη ημέρα του Αυγούστου στον μήνα Σεπτέμβριο και ούτως καθ’ εξής, μέχρι την δωδέκατη ημέρα του Αυγούστου που αντιστοιχούσε στον Ιούλιο του επόμενου έτους.
Κάποιοι έκαναν πρόβλεψη τις έξι πρώτες μέρες του Αυγούστου, αντιστοιχώντας μια ήμερα για δυο μήνες, ανά δωδεκάωρο ο κάθε μήνας. Οι περισσότεροι κρατούσαν σημειώσεις για να ξέρουν τί έχουν παρατηρήσει και να δουν αν οι προβλέψεις τους ήταν σωστές. Άμα φυσάει ο καιρός θα είναι άστατος, αν τα σύννεφα είναι σκούρα θα έχει κακοκαιρία, αν είναι λευκά θα έχει ήπιο χειμώνα, αν στον ουρανό έχει λευκά σύννεφα που κινούνται τότε θα έχει χιόνια…
Όταν το 1923 εφαρμόστηκε το νέο ημερολόγιο το αγνόησαν στις προβλέψεις τους και ξεκινούσαν την παρατήρηση των μερομήνιων στις 14 Αυγούστου, δηλαδή την πρώτη μέρα του Αυγούστου με το παλαιό ημερολόγιο, γεγονός που γίνεται και σήμερα από όποιον επιμένει παραδοσιακά ή νοσταλγικά θέλει να αναπολήσει τις συνήθειες των παλαιοτέρων.
Το χιόνι τον Μάη στην Κλινίτσα…
Θυμόμαστε στο χωριό μας αρκετούς παλαιότερους που παρατηρούσαν τον καιρό αυτές τις μέρες του Αυγούστου και πολλές φορές με σιγουριά έδιναν προγνώσεις από νωρίς. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι προβλέψεις ενός γέροντα συγχωριανού μας… Μια χρονιά και ενώ ο Απρίλης είχε ξεπεράσει τις 25 του μηνός, ο γέροντας σε συζητήσεις για τον καιρό επέμενε επί λέξει, “Ένα χιονάκι περιμένω ακόμη…”. Και πράγματι 4 με 5 Μαΐου είδαμε την θερμοκρασία να πέφτει και η Κλινίτσα να είναι χιονισμένη!
Σε διάφορα άλλα μέρη έχουν παρόμοιες μεθόδους παραδοσιακής πρόγνωσης. Αξιοσημείωτο είναι τα μηναλάγια που ακολουθούν στην Κύπρο, όταν στις 19 προς 20 Ιουλίου τα μεσάνυχτα τοποθετούν δώδεκα φύλλα από συκιά σε σχήμα κυκλικό και τα αντιστοιχούν στους μήνες του χρόνου και πάνω σε κάθε φύλλο βάζουν μια μικρή κουταλιά αλάτι. Με την ολοκλήρωση του εικοσιτετράωρου ελέγχουν σε πια φύλλα το αλάτι είχε υγρανθεί σε εκείνους τους μήνες περιμένουν πολλές βροχές.
Τώρα ο κόσμος έχει στην διάθεσή του την επιστήμη της Μετεωρολογίας, οι προγνώσεις της οποίας είναι αξιόπιστες ή εν πάση περιπτώσει σχετικά αξιόπιστες και είναι άμεσα διαθέσιμες στους ανθρώπους για κάθε τόπο. Ακόμα και στο χωριό μας υπάρχουν δύο μετεωρολογικοί σταθμοί, ένας του Εθνικού Αστεροσκοπείου (στον Αγιώργη, φωτογραφία) και ένας της ΔΕΗ (στον χώρο της Μαυρακείου Σχολής)… Αλλά ας μην αγνοούμε και την “εμπειρική” μετεωρολογία και την νοσταλγία εκείνων των καιρών. Άλλωστε, …από Αύγουστο, χειμώνας!
