Μουλάτσι και Ελληνικό…

Το Ελληνικό είναι χωριό της επαρχίας Γορτυνίας του Νομού Αρκαδίας. Βρίσκεται στη διαδρομή μεταξύ Στεμνίτσας και Καρύταινας στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Μαινάλου. Ανήκει διοικητικά στον Δήμο Γορτυνίας, στην τελευταία απογραφή κατεγράφη πληθυσμός 204 κατοίκων. Μέχρι το 1927 το χωριό ονομαζόταν Μουλάτσι, με απόφαση της Νομαρχίας Αρκαδίας μετονομάζεται σε Ελληνικόν,  αριθ. απόφασης 11011/2-11-1927, σε αναφορές κατά την Επανάσταση του 1821 αναφέρεται και Μουλά(ν)τζι.

Το Ελληνικό με την ονομασία Μουλάτσι αναφέρεται για πρώτη φορά στην απογραφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1515 Το χωριό αναφερόταν ως φέουδο του Αχμέτ Μπέη με πληθυσμό αποτελούμενο από 41 οικογένειες, 5 αγάμους και 1 χήρα. Το 1690 αναφέρεται από τον Βενετό περιηγητή Αντόνιο Ρακιφίκο. Σε απογραφή των Βενετών το 1700 εμφανίζεται να έχει 148 κατοίκους.

Απογραφικά στοιχεία…

Πρώτη απογραφή που μας δίνει στοιχεία για τον πληθυσμό του Μουλατσίου είναι αυτή που έκαναν οι Οθωμανοί το 1511, αργότερα το 1700 έχουμε απογραφή που έκαναν οι Ενετοί όταν είχαν καταλάβει την Πελοπόννησο. Δεν γνωρίζουμε όμως αν σε αυτές τις απογραφές έχουν καταμετρηθεί ως κάτοικοι του χωριού και όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που ζούσαν έξω από το χωριό, εκεί που είχαν την δραστηριότητά τους, αυτοί ήταν οι ποιμένες και οι γεωργοί. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι κατοικούσαν οικογένειες στις περιοχές της Βερβίτσας στου Σκάγιαννη, στη Ρόζενα, στου Αρσένη, στα Παπαθοδωραίικα στο Μανιταρόκαμπο, στο Μετόχι, στου Μπαρή στα Καντραίικα στον Κούμπλο και αλλού.

Τα κίνητρα για να μείνουν μακριά από το χωριό ήταν ότι εκεί είχαν τα κτήματά τους τα μαντριά τους και σε περιπτώσεις με βαρύ χειμώνα οι παραπάνω τοποθεσίες είχαν καλύτερο καιρό δεν έπιαναν πάγο και χιονιά, ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο ότι ήταν κοντά σε πηγές με νερό ή στο ποτάμι για τις ανάγκες τους αλλά και για να ποτίζουν τα ζωντανά τους. Επίσης δεν γνωρίζουμε αν απογράφονταν ως κάτοικοι του χωριού οι άνθρωποι εκείνοι που έλειπαν σε άλλα μέρη της Πελοποννήσου ασκώντας το επάγγελμα του Μπαλωματή, σίγουρα δεν απογράφονταν οι μετανάστες που είχαν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

1515, απογραφή Οθωμανών:  41 οικογένειες, 5 άγαμοι, 1 χήρα, περίπου 300 κάτοικοι
1700, απογραφή Ενετών:  148 κάτοικοι.

Στα νεότερα χρόνια έχουμε τις εξής απογραφές πληθυσμού:

1896:  742
1849:  347
1907:  807
1920:  798
1928:  815
1940:  840
1951:  631

1961:  466
1971:  358
1981:  401
1991:  349
2001:  367
2011:  204
2021:  129  κάτοικοι.

Πριν το 1896 δεν έχουμε βρει μέχρι τώρα καμία απογραφή, έχουμε όμως βρει τον εκλογικό κατάλογο του 1873 που έχει καταγεγραμμένους 198 άνδρες άνω των 25 ετών. Αν υπολογίσουμε σ’ αυτόν τον αριθμό άλλες τόσες γυναίκες και άλλα τόσα άτομα κάτω των 25 ετών, μπορούμε με επιφύλαξη να πούμε ότι ο πληθυσμός του χωριού ήταν το 1873 περίπου 600 άτομα.

Με τα παραπάνω δεδομένα παρατηρούμε ότι ο μεγαλύτερος πληθυσμός του χωριού καταγράφετε στο διάστημα από την απογραφή του έτους 1896 μέχρι και την απογραφή του 1928, ταυτόχρονα σ’ αυτό το διάστημα έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό και οι περισσότεροι συμπατριώτες μας. Την απογραφή του 1940, αν και είναι η μεγαλύτερη, πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν ότι λόγω του πολέμου είχαν έρθει στο χωριό πάρα πολλοί συμπατριώτες μας από την Αθήνα, γιατί εκεί υπήρχε έντονο το πρόβλημα της έλλειψης τροφίμων.

Επίσης σε απογραφικό πίνακα του Υπουργείου Παιδείας με ημερομηνία 4 /12/1889, βλέπουμε στο δημοτικό σχολείο Ελληνικού να φοιτούν 79 άρρενες  μαθητές  με έναν δάσκαλο .

Ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά στοιχεία…

Συμμετείχε ενεργά στην επανάσταση του 1821, επικεφαλής των επαναστατημένων Μουλατσιωτών, ήταν ο οπλαρχηγός Σάββας Νικολόπουλος, τα άρματά του φυλάσσονται στο Εκκλησιαστικό  Μουσείο Ελληνικού. Ο ιστορικός του αγώνα Φωτάκος καταγράφει την πρώτη επαναστατική πράξη στις 21 Μαρτίου 1821, στο μικρό ποιμενικό οικισμό «Βλάχικα» κοντά στο Μουλάτσι , όπου ο Κυριάκος Ντρίζας από το Γαρζενίκο, παρακινούμενος από τους οπλαρχηγούς, Κων. Αλεξανδρόπουλο και Θοδόση Καρδαρά, σκότωσε τέσσερις τούρκους. Σκοπός τους ήταν το επαναστατικό σώμα που είχαν καταρτίσει να φτάσει στην Καρύταινα και να τεθεί στη διάθεση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.  Ο οικισμός «Βλάχικα» ήταν κάτω από τη σημερινή Ιερά Μονή Αγίου Νικοδήμου. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης όταν ερχόταν στο Μουλάτσι διανυκτέρευε στο σπίτι του Κουσιουρή, (σημερινό ξενοδοχείο «Έλαφος»).

Πιο πέρα από τα πλατάνια στον Αγιάννη σε ένα πλάτωμα συγκέντρωνε τους κατοίκους του χωριού και τους εμψύχωνε για τον αγώνα ενάντια στον κατακτητή, το σημείο αυτό λέγεται ακόμα και σήμερα «Του Στρατηγού η Ράχη». Στο ινστιτούτο Κολοκοτρώνη ύπαρχει αναφορά για έναν Αξιωματικό Ζ τάξεως τον Σάββα Νικολόπουλο και στρατιώτες τον Παύλο Λαγοδήμο τον Βασίλειο Μπαρμπαλιά απο το Μουλάτζι. Επίσης στον κατάλογο των στρατιωτών του Πάνου Κολοκοτρώνη αναφέρεται ο στρατιώτης Κωσταντής Ταλούμης από το Μουλάτζι. (ΓΑΚ Υπουργείο Πολέμου φακ.33/12-10-1824). ’Εχει δημοσιεύσει στη φωνή της Γορτυνίας την 22/3/1964  ο ιστορικός  ερευνητής Γεώργιος Σταμίρης απο την Στεμνίτσα , στη νικηφόρα κρίσιμη  μάχη του Γηροκομείου στην Πάτρα, στις 9 Μαρτίου 1822 συμμετείχε σώμα πολεμιστών από την Στεμνίτσα και το Μουλάτσι υπό τον οπλαρχηγό Κωσταντή  Αλεξανδρόπουλο, στο σώμα αυτό από το Μουλάτσι συμμετείχαν ο Διαμαντής Μπαρμπαλιάς, ο Κυριάκος Κόνιαρης ή Κονιαρόπουλος ,ο οποίος τραυματίστηκε στη μάχη αυτή , ο Γιάννης Παπαβασιλόπουλος και κάποιος Προκόπης του Πάνου ,το όνομα Προκόπης το συναντάμε στην οικογένεια  Κόνιαρη. Ο Κυριάκος Κόνιαρης ηρωικά μαχόμενος στη μάχη των Τρικόρφων στις 24 Ιουνίου 1825 τραυματίστηκε και απεβίωσε από τα τραύματά του μετά από τέσσερις μήνες, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Γεώργιος Αντ. Θεοφίλης ο οποίος αναφέρει ακόμα τους αγωνιστές Γεώργιο Κόνιαρη, Ιωάννη Κόνιαρη, Κωσταντίνο Κόνιαρη , Προκόπη Κόνιαρη, Νικόλαος Κόνιαρη, Νικόλαος Πτωχό.  

Μετά την απελευθέρωση και την δημιουργία του Ελληνικού Κράτους , με Β.Δ. της 9ης (21ης) Νοεμβρίου 1834 (ΦΕΚ 16/1835) Περί Σχηματισμού των Δήμων του Νομού Αρκαδίας, η Στεμνίτσα και το Μουλάτσι αποτέλεσαν τον Δήμο Τρικολώνων και ο δημότης του απεκλήθη Τρικολωνεύς. Με το νόμο ΔΝΖ/1912 Περί Συστάσεως Δήμων και Κοινοτήτων καταργήθηκε ο Δήμος Τρικολώνων και τα χωριά έγιναν Κοινότητες. Την άνοιξη του 1914 έγιναν εκλογές και εξελέγη το πρώτο Κοινοτικό Συμβούλιο Μουλατσίου. Το 1997 με το Σχέδιο 2539/97 «Ιωάννης Καποδίστριας» το Ελληνικό μαζί με τα άλλα χωριά δημιούργησαν τον Δήμο Τρικολώνων με έδρα την Στεμνίτσα, το 2010 με το πρόγραμμα 3852/2010 «Καλλικράτης» ο δήμος Τρικολώνων μαζί με άλλους 7 δήμους σχημάτισαν το Δήμο Γορτυνίας με έδρα την Δημητσάνα. Βλ. και επιστημονικές εργασίες:

- Παραδοσιακοί οικισμοί, εργασία της Σχολής Αρχιτεκτόνων - Μηχανικών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, βλ εδώ…
- Συλλογή λαογραφικού υλικού στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Πέργαμος», από την Αναστασία Καραματζιάνη, βλ εδώ…
- Συλλογή λαογραφικού υλικού στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Πέργαμος», από την Παναγιώτα Μασσαλή, βλ εδώ…

Οι εργασίες αυτές έγιναν από την κυρία Αναστασία Καραματζιάνη το 1974 και την κυρία Παναγιώτα Μασσαλή το 1977, οι οποίες κατάγονται από το Ελληνικό και τις οποίες ευχαριστούμε. Βασίστηκαν σε συνεντεύξεις που είχαν πάρει από γυναίκες του χωριού μεγάλης ηλικίας. Ευχαριστούμε τις δύο κυρίες που μας επέτρεψαν να δημοσιοποιήσουμε εδώ  τις εργασίες τους.

Τον νέο ιστότοπο του χωριού μας επιμελείται ο συγχωριανός μας Χαράλαμπος Α. Μπαρμπαλιάς. Κατασκευάστηκε με την τεχνική βοήθεια του φίλου Μιχάλη Μεργούπη από τον γειτονικό Ατσίχωλο, που ήταν από τους πρώτους μαθητές και σημαιοφόρος του νεοϊδρυθέντος Γυμνασίου Ελληνικού το 1963. Τον ευχαριστούμε.

Την ιδέα για τον τίτλο της ιστοσελίδας, πέραν της ιστορικότητας της παλαιάς ονομασίας του Ελληνικού, την αντλήσαμε από την τελευταία επιστολή του πεσόντος στο Μπιζάνι το 1913 ήρωος του χωριού μας  Σπύρου Γεωργαντά, βλ. εδώ, στην οποία αναφέραται ως Μουλάτσιον ή  Μουλατσιόν

Το σχόλιό σας...

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *